बालकविंची “फुलराणी”

बालकविंची “फुलराणी”

हिरव्यागार गवताच्या मखमली गालिच्यावर ती बालसुलभ कलिका (कळी) बालसुलभ अव्याज मनाने तिच्या आईच्या
मांडीवर (झाडाच्या फांदीवर) डोलत झोके घेत होती. तारुण्याच्या उंबरठ्यावर असली तरी प्रणयलीला तिला माहित
नव्हत्या. तोच संध्याकाळी वाहणाऱ्या वाऱ्याने तिची थट्टा केली. 

     "छानी माझी सोनुकली ती - कुणाकडे ग पाहत होती ?

कोण बरे त्या संध्येतून - हळुच पाहते डोकावून ?

तो रविकर का गोजिरवाणा - आवडला अमुच्या राणींना ?"

या थट्टेने ती कलिका लाजली,

आणि  तिने बालपणाचा उंबरठा ओलांडला, तिचे तारुण्यात पाऊल पडले. सूर्य मावळला,

रवीकिरणही गेला, रात्र झाली. पण, 

“अजून जागी फुलराणि ही - आज कशी ताळ्यावर नाही ?

लागेना डोळ्याशी डोळा - काय जाहले फुलराणीला?”

रात्रभर या फुलराणीची अवस्था अशी झाली की 

“प्रणयचिंतनी विलीनवृत्ति - कुमारिका ही डोलत होती;

डुलता डुलता गुंग होउनी - स्वप्ने पाही मग फुलराणी”

आणि मग या विरहिणीची रात्र सरली, विरलकाल  संपला, सकाळ झाली, सूर्य किरणांचे आगमन झाले, या कळीचे फुल झाले
आणि तिचे सूर्यकिरणाशी शुभ मंगल झाले! 

“नवरदेव सोनेरी रविकर - नवरी ही फुलराणी सुंदर!”

या कळीची सूर्यकिरणाशी भेट कशी झाली, कळीची रात्रभरीची विरहवेदना, या विरहाची व्याकुळता वाढविणारी रात्र आणि
सकाळचा शुभ मंगल विवाह सोहळा आणि या सोहळ्यात मंडप कशाचे, तोरण कोणते, अंतरपाट कशाचा, भटजी कोण,
गायक कोण, नृत्य कुणी केले, सनईवादन कोणाचे, पखवाज कुणी वाजविला, वऱ्हाडी पाहुणे कोण, याचे निसर्गरम्य वर्णन
बालकवीनीं त्यांच्या “फुलराणी” या कवितेत केले आहे. ही कविता वाचतांना वाचकाला आपण स्वतः त्या लग्नसोहळ्यात
सहभागी असल्याचा अनुभव येईल.

१३ ऑगस्ट. बालकविंचा जन्मदिन.  बालकवी म्हणजे त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे (जन्म : धरणगाव, १३ ऑगस्ट १८९०;
मृत्यू : जळगाव, ५ मे १९१८). अत्यंत अल्प आयुष्य लाभलेल्या बालकविंनी नितांत सुंदर कविता आपल्याला दिल्या आहेत.
त्यापैकी एक “फुलराणी” ही  कविता मुळातूनच वाचून या महान निसर्गकविंच्या अप्रतिम कल्पनाविलासाचा आणि
अलौकिक प्रतिभेचा आस्वाद घेऊ या. 

फुलराणी

हिरवे हिरवेगार गालिचे - हरित तृणाच्या मखमालीचे;

त्या सुंदर मखमालीवरती - फुलराणी ही खेळत होती.

गोड निळ्या वातावरणात - अव्याज-मने होती डोलत;

प्रणयचंचला त्या भ्रूलीला - अवगत नव्हत्या कुमारिकेला,

आईच्या मांडीवर बसुनी - झोके घ्यावे, गावी गाणी;

याहुनि ठावे काय तियेला - साध्या भोळ्या फुलराणीला ?

पुरा विनोदी संध्यावात - डोलडोलवी हिरवे शेत;

तोच एकदा हासत आला - चुंबून म्हणे फुलराणीला-

"छानी माझी सोनुकली ती - कुणाकडे ग पाहत होती ?

कोण बरे त्या संध्येतून - हळुच पाहते डोकावून ?

तो रविकर का गोजिरवाणा - आवडला अमुच्या राणींना ?"

लाजलाजली या वचनांनी - साधी भोळी ती फुलराणी !

आन्दोली संध्येच्या बसुनी - झोके झोके घेते रजनी;

त्या रजनीचे नेत्र विलोल - नभी चमकती ते ग्रहगोल !

जादूटोणा त्यांनी केला - चैन पडेना फुलराणीला;

निजली शेते, निजले रान, - निजले प्राणी थोर लहान.

अजून जागी फुलराणि ही - आज कशी ताळ्यावर नाही ?

लागेना डोळ्याशी डोळा - काय जाहले फुलराणीला ?

या कुंजातुन त्या कुंजातुन - इवल्याश्या या दिवट्या लावून,

निवान्त समयी - खेळ खेळते वनदेवी ही.

त्या देवीला ओव्या सुंदर - निर्झर गातो; त्या तालावर -

झुलुनि राहिले सगळे रान - स्वप्नसंगमी दंग होउन!

प्रणयचिंतनी विलीनवृत्ति - कुमारिका ही डोलत होती;

डुलता डुलता गुंग होउनी - स्वप्ने पाही मग फुलराणी -

"कुणी कुणाला आकाशात - प्रणयगायने होते गात;

हळुच मागुनी आले कोण - कुणी कुणा दे चुंबनदान !"

प्रणयखेळ हे पाहुनि चित्ति - विरहार्ता फुलराणी होती;

तो व्योमीच्या प्रेमदेवता - वाऱ्यावरती  फिरता फिरता -

हळूच आल्या उतरुन खाली - फुलराणीसह करण्या केली.

परस्परांना खुणवुनि नयनी - त्या वदल्या ही अमुची राणी !

स्वर्गभूमीचा जुळ्वित हात - नाचनाचतो प्रभातवात;

खेळुनि दमल्या त्या ग्रहमाला - हळुहळु लागति लपावयाला

आकाशीची गंभीर शान्ती - मंदमंद ये अवनीवरती;

विरू लागले संशयजाल, - संपत ये विरहाचा काल.

शुभ्र धुक्याचे वस्त्र लेवुनि - हर्षनिर्भरा नटली अवनी;

स्वप्नसंगमी रंगत होती - तरीहि अजुनी फुलराणी ती!

तेजोमय नव मंडप केला, - लख्ख पांढरा दहा दिशाला,

जिकडे तिकडे उधळित मोती - दिव्य वऱ्हाडी गगनी येती;

सुवर्णी झगे घालुनी - हासत हासत आले कोणी;

कुणी बांधिला गुलाबि फेटा - झकमणारा सुंदर मोठा!

चंडोल चालला - हा वाङनिश्चय करावयाला;

हे थाटाचे लग्न कुणाचे - साध्या भोळ्या फुलराणीचे !

गाउ लागले मंगलपाठ - सृष्टीचे गाणारे भाट,

वाजवि सनई मारुतराणा - कोकिळ घे तानावर ताना!

नाचु लागले भारद्वाज, - वाजविती निर्झर पखवाज,

नवरदेव सोनेरी रविकर - नवरी ही फुलराणी सुंदर !

लग्न लागते! सावध सारे! सावध पक्षी ! सावध वारे !

दवमय हा अंतपट फिटला - भेटे रविकर फुलराणीला !वधूवरांना दिव्य रवांनी, - कुणी गाइली मंगल गाणी;

त्यात कुणीसे गुंफित होते - परस्परांचे प्रेम ! अहा ते !

आणिक तेथिल वनदेवीही - दिव्य आपुल्या उच्छवासाही

लिहीत होत्या वातावरणी - फुलराणीची गोड कहाणी !

गुंतत गुंतत कवि त्या ठायी - स्फुर्तीसह विहराया जाई;

त्याने तर अभिषेकच केला - नवगीतांनी फुलराणीला !