Shares बाय बॅक का आणि केव्हा?

       चांगल्या कंपन्या मोठ्या प्रमाणात नफा कमावतात. या मोठ्या नफ्याचा मोठा भाग व्यवसायविस्तारासाठी पुन्हा व्यवसायात गुंतवितात  आणि/किंवा  भागधारकांना डिव्हिडंड देतात. पण कंपनीने अशा प्रकारे नफा वापरला नाही तर मात्र ही रक्कम अनुत्पादक स्वरूपात तशीच पडून राहते.  

           कंपनीची कामगिरी चांगली  असूनही शेअरची बाजारातील किंमत वाढत नसेल तर भागधारक अस्वस्थ होतात आणि कंपनीकडे मोठ्या प्रमाणात पडून असलेल्या रोख रकमेमूळे संचालक मंडळाच्या कामकाजावर टीका होते. भागधारकांच्या भांडवलामुळेच हा नफा कमावला असल्यामुळे ही पडून राहिलेली रक्कम भाग धारकांना परत करण्यासाठी dividend देणे किंवा share buyback हे दोन पर्याय उपलब्ध असतात. 

            Share buyback या पर्यायात कंपनी भागधारकांकडील Outstanding Shares खरेदी करते. अशी खरेदी 3 पद्धतीने करता येते.

1. चालू बाजार भावाने

2. ठराविक दराने (Tender Offer). हा ठराविक दर हमखास चालू बाजार भावापेक्षा जास्त असणार, हे स्पष्ट आहे.

3. वाटाघाटी करून(Negotiations)

Shares Buy backचे खालील परिणाम संभवतात-

1. Tender Offer बाजार भावापेक्षा जास्त असल्यामुळे अतिरिक्त कॅश भागधारकांना वाटप होते व त्यांचा फायदा होतो.

2.Outstanding Shares ची संख्या कमी झाल्यामुळे EPS मध्ये वाढ दिसून येते.

3.Outstanding Shares ची संख्या कमी झाल्यामुळे बाजारात त्या कंपनीच्या shares पुरवठा कमी होतो आणि मागणी-पुरवठा नियमा नुसार Share च्या बाजार भावात वाढ होण्याची शक्यता वाढते.

4. कंपनीकडील shares ची संख्या वाढल्यामुळे take over चा धोका कमी होतो व विद्यमान संचालक मंडळाचे नियंत्रण आणखी घट्ट होते.

5. स्वतःचे under valued Shares ची खरेदी केल्याने कंपनीचा भविष्यातील स्वतःच्या  उज्ज्वल कामगिरीवर विश्वास दिसून येतो.

TCS च्या बाबतीत

दि. 20 फेब्रुवारी 2017 रोजी TCS ने buy back ची घोषणा केली. Tender offer चा दर रु 2850 ठेवला आहे. त्या दिवशी TCS चा बाजार भाव रु 2400 होता। TCS कडे रु. 43,000 कोटी पेक्षा जास्त cash पडून आहे, तर Infosys कडे 35,700 कोटी रुपये पडून आहेत!

Havells आणि Lloyd Electric मधील 1600 कोटीची Deal

        सध्या Lloyd electric ची आर्थिक स्थिति फार चांगली नाही. कर्ज जास्त (रु.816.93 कोटी) आहे आणि निव्वळ नफ्याचे प्रमाण कमी (2.35%) आहे. 

      याउलट Havells ची आर्थिक स्थिति चांगली आहे. ही कर्जमुक्त कंपनी आहे आणि नफ्याचे प्रमाण 13.15% आहे.

      Havells ही कंपनी Lloyd च्या 6 business divisions पैकी फक्त एक division (Consumer Durable Goods) खरेदी करणार आहे.

      कर्ज कमी करण्यासाठी Lloyd तिचा हा सर्वात जास्त फायदेशीर असलेला business विकणार आहे, तर Havells ला त्यांच्या सध्याच्या business मध्ये हा नवीन business वाढवायचा आहे व त्यासाठी Lloyd चे brand name वापरायचे आहे.  

       Lloyd आणि havells मध्ये होणाऱ्या डीलमुळे Lloyd वर काय परिणाम ( चांगला किंवा वाईट) परिणाम होईल, हे आज निश्चितपणे सांगता येणार नाही, पण Havells चा नक्कीच फायदा होण्याची जास्त शक्यता आहे.

       या Deal चा परिणाम म्हणून आज Havells चा शेअर 2.66% उतरला, तर Lloyd Electric चा शेअर तब्बल 16.75% उतरला!

Sunil High-techच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक करावी काय?

Eicher motors ही अत्यंत चांगली कंपनी समजली जाते। त्यामुळे मी Sunil Hightech ची तुलना Eicher motors बरोबर केली आहे। Stock Investment करतांना खालील points महत्त्वाचे आहेत- (March 2016 च्या Financial Statements नुसार)

1. Sunil Hightech - Promotors चे 54% शेअर्स कर्जापोटी गहाण आहेत। (Eicher-एकही share गहाण नाही)

2.    Sunil Hightech  नेट प्रॉफिट फक्त 2.63% आहे। मागील 5 वर्षांत सर्वात जास्त म्हणजे 2.8% सन 2012 मध्ये होता। (Eicher-19.87%)

3.  Sunil Hightech-  Return on Networth फक्त 11.62% आहे। (Eicher motors 57.18%)

4.    Sunil Hightech-  Debt/Equity रेश्यो 0.98 आहे।  म्हणजे कर्जबाजारी कंपनी आहे। व्याजपूर्व नफा रु 91.73/शेयर आहे। त्यापैकी 49.52 रु व्याज भरावे लागते। (Eicher motors 0.01%. रु 652.06 पैकी फ़क्त 52 पैसे व्याज भरते)

5.    Sunil Hightech-  एकाही mutual fund ने या कंपनीचा शेयर त्यांच्या portfolio साठी खरेदी केला नाही। (Eicher- 179 Mutual फंडाच्या पोर्टफोलियोमध्ये आहे)

आता  निर्णय घेणे तुमच्या हाती!