Shares बाय बॅक का आणि केव्हा?

       चांगल्या कंपन्या मोठ्या प्रमाणात नफा कमावतात. या मोठ्या नफ्याचा मोठा भाग व्यवसायविस्तारासाठी पुन्हा व्यवसायात गुंतवितात  आणि/किंवा  भागधारकांना डिव्हिडंड देतात. पण कंपनीने अशा प्रकारे नफा वापरला नाही तर मात्र ही रक्कम अनुत्पादक स्वरूपात तशीच पडून राहते.  

           कंपनीची कामगिरी चांगली  असूनही शेअरची बाजारातील किंमत वाढत नसेल तर भागधारक अस्वस्थ होतात आणि कंपनीकडे मोठ्या प्रमाणात पडून असलेल्या रोख रकमेमूळे संचालक मंडळाच्या कामकाजावर टीका होते. भागधारकांच्या भांडवलामुळेच हा नफा कमावला असल्यामुळे ही पडून राहिलेली रक्कम भाग धारकांना परत करण्यासाठी dividend देणे किंवा share buyback हे दोन पर्याय उपलब्ध असतात. 

            Share buyback या पर्यायात कंपनी भागधारकांकडील Outstanding Shares खरेदी करते. अशी खरेदी 3 पद्धतीने करता येते.

1. चालू बाजार भावाने

2. ठराविक दराने (Tender Offer). हा ठराविक दर हमखास चालू बाजार भावापेक्षा जास्त असणार, हे स्पष्ट आहे.

3. वाटाघाटी करून(Negotiations)

Shares Buy backचे खालील परिणाम संभवतात-

1. Tender Offer बाजार भावापेक्षा जास्त असल्यामुळे अतिरिक्त कॅश भागधारकांना वाटप होते व त्यांचा फायदा होतो.

2.Outstanding Shares ची संख्या कमी झाल्यामुळे EPS मध्ये वाढ दिसून येते.

3.Outstanding Shares ची संख्या कमी झाल्यामुळे बाजारात त्या कंपनीच्या shares पुरवठा कमी होतो आणि मागणी-पुरवठा नियमा नुसार Share च्या बाजार भावात वाढ होण्याची शक्यता वाढते.

4. कंपनीकडील shares ची संख्या वाढल्यामुळे take over चा धोका कमी होतो व विद्यमान संचालक मंडळाचे नियंत्रण आणखी घट्ट होते.

5. स्वतःचे under valued Shares ची खरेदी केल्याने कंपनीचा भविष्यातील स्वतःच्या  उज्ज्वल कामगिरीवर विश्वास दिसून येतो.

TCS च्या बाबतीत

दि. 20 फेब्रुवारी 2017 रोजी TCS ने buy back ची घोषणा केली. Tender offer चा दर रु 2850 ठेवला आहे. त्या दिवशी TCS चा बाजार भाव रु 2400 होता। TCS कडे रु. 43,000 कोटी पेक्षा जास्त cash पडून आहे, तर Infosys कडे 35,700 कोटी रुपये पडून आहेत!